De kroniek van een aangekondigde pandemie

Sinds eind april zijn de media in de ban van de Mexicaanse griep. Eerst was er sprake van de varkensgriep. Sinds begin dit jaar verscheen de term varkensgriep in 155 artikels uit de Vlaamse dagbladen.

Volgens wetenschappers is het virus, dat normaal gesproken alleen bij dieren voorkomt, een nieuw subtype van het Influenza A-virus H1N1

De Standaard 25 april 2009

De naam van het virus werd al snel afgekort tot H1N1 of A/H1N1, dat in 230 artikels vermeld werd. H1N1 kwam ook ter sprake toen de Mexicaanse variant nog niet uitgebroken was. In januari was er reeds een “gewone” griepepidemie.

Het goede nieuws is dat H3N2 nog helemaal niet resistent is tegen virusremmers als Tamiflu, terwijl de griep van vorig jaar, de H1N1-variant, dat wel in grote mate was. ‘Klopt’, zegt Van Ranst, ‘maar op termijn wordt ook H3N2 onvermijdelijk resistent. Dat is trouwens de reden waarom we het overmatige gebruik van virusremmers afraden.’

De Standaard 9 januari 2009

Wie is Marc Van Ranst? Viroloog en griepcommissaris. Welk geneesmiddel kregen de slachtoffers van de Mexicaanse griep? Tamiflu was goed voor 111 artikels. De meest gebruikte term was ongetwijfeld de Mexicaanse griep: 277 artikels.

De overheid reageerde snel op de berichten dat een griep in Mexico al 57 doden had geëist. Op 27 april verklaarde Marc Van Ranst ( toen : interministerieel commissaris Influenza) in De Standaard dat de overheid een derde van de bevolking meteen kan helpen mocht er sprake zijn van een pandemie. In Het Laatste Nieuws liet hij noteren: “Voor hetzelfde geld horen we over twee weken niks meer van dit nieuwe virus, waait het over. Maar dit kan evengoed het begin zijn van een wereldwijde epidemie. Vooralsnog is daar géén sprake van.” Voor alle duidelijkheid:

De hele wereld spreekt van varkensgriep of ’swine flu’, maar eigenlijk is dat een verkeerde term, want dit A/H1N1-virus is nooit of te nimmer bij varkens teruggevonden.

Het Laatste Nieuws 27 april 2009

Een dag later bleken er al besmettingen in Spanje en Schotland en raadde men af naar Mexico te reizen. Volgens Gazet van Antwerpen was preventief medicijnen nemen zinloos. Op 30 april meldde De Morgen dat de eerste dode buiten Mexico een peuter in de VS was. Het Laatste Nieuws kopte die dag: Hele wereld nu bedreigd. Op 8 mei verscheen een vreemd artikel in De Standaard. “Nu de media-aandacht voor het virus verslapt, kan het lijken alsof er geen pandemie meer dreigt. Dat is niet zo. Het Mexicaanse virus mag dan wegzakken uit de media, het is daarmee niet weg uit de wereld. Het kan elke dag muteren en een gevaarlijker gedaante aannemen.“, schreef wetenschapsredactrice Hilde Van den Eynde in een opiniestuk. Maar de media-aandacht verslapte niet. Viroloog Kristien Van Reeth stond een dag later in Het Laatste Nieuws op de rem: “De griep blijkt zeer mild te zijn.” Drie weken overdreven paniek! Terwijl er ook in de Verenigde Staten, Canada en Costa Rica verschillende doden vielen, was op 14 mei de eerste Belgische besmetting een feit. ‘Het gaat om een man van 28 jaar uit de regio Gent‘, zei Onkelinx op een persconferentie (De Tijd). De patiënt is inmiddels opgenomen in het Sint-Pietersziekenhuis in Brussel. Dat richtte de voorbije weken 30 speciale kamers in om eventuele slachtoffers van het virus te verzorgen. Die dag in mei waren er al 5.728 gevallen in 33 landen en 61 doden, meldde Het Laatste Nieuws. Vier dagen later stond de Belgische teller op vijf.

Op 26 mei in De Tijd : Belgische overheid bestelt 12,6 miljoen dosissen van een vaccin bij GSK. Intussen zat de Mexicaanse griep al in 47 landen. Marc Van Ranst aan De Tijd: “Een vaccin is nog altijd niet nodig. A/H1N1 is zoals een gewone wintergriep. Vorig jaar stierven in België 1.200 mensen door de jaarlijkse griep. A/H1N1 heeft tot vandaag 91 doden gemaakt, en dat is een stuk minder toch?” 30 mei en het eerste Belgische kind bleek besmet. Volgens De Standaard kregen alle kinderen van de vierde klas antivirale middelen. Paniek bleef echter uit. Op 12 juni was het zover: WHO heeft haar alarmniveau opgedreven naar niveau zes: wereldwijde pandemie. Enkele dagen later viel de eerste dode in Europa.

Begin juli meldde Het Nieuwsblad dat er tegen de herfst een gratis vaccin zou komen.

Intussen is ook een grote bestelling van Tamiflu geplaatst. Bij verschillende patiënten bleek het virus weliswaar al resistent te zijn tegen dat griepremmende geneesmiddel. Een zestienjarig meisje uit Hongkong was ertegen bestand, net als twee patiënten in Japan en Denemarken. Ze genazen alle drie dankzij een ander medicijn, Relenza. Het Commissariaat Influenza houdt een voorraadje van dat tweede middel in reserve.

Van Ranst: Zeven Belgische griepdoden per dag tegen eind augustus is realistisch

Het Nieuwsblad 4 juli 2009

Op 13 juli kwamen de eerste Belgische toeristen terug met de Mexicaanse griep en ook op de wei van Werchter waren er enkele gevallen. In Het Nieuwsblad stelde Van Ranst de bevolking gerust: “Er is ruim voldoende voorraad virusremmer“. Intussen was de farmaceutische industrie volop bezig met het uitvinden van vaccins. De Tijd : Solvay geklopt in griepvaccin. Baxter en andere farmabedrijven komen sneller met vaccin tegen A/H1N1. Farmareus Pfizer heeft 16.000 Belgen ter beschikking om vaccins en medicijnen op uit te testen. Ook nog op 16 juli in De Tijd : Het Interministerieel Commissariaat Influenza heeft gisteren met de hulp van het leger een voorraad antivirale middelen en mondmaskers naar elf verdeelpunten in België overgebracht. Op 28 juli meldden de media dat een man die in België werkt, in Maleisië overleden is aan de griep. 31 juli: Linda Hendrickx, de eerste Belgische Mexicaanse griepdode. De meeste van de 700 Belgische grieppatiënten waren toen al genezen. De Morgen: gisteravond bleek dat in het UZ Antwerpen ook een vijftiger in coma lag. Net als de overleden vrouw had hij geen gezondheidsproblemen voor de besmetting, wat de twee zaken opmerkelijk maakt. Zijn toestand werd ‘kritiek’ genoemd.

Een paar weken geleden ontstond er nog ophef toen ik durfde zeggen dat er ook doden zouden vallen. Toen werd mij verweten paniek te zaaien. Dat was niet zo. We weten dat griep geen gewone verkoudheid is, dat het ernstig kan zijn bij sommige mensen, zelfs fataal. Dat is ook de reden waarom we dit van in het begin serieus hebben genomen. Zodat we ook voorbereid zouden zijn als de situatie zou verergeren.

Marc Van Ranst in De Morgen, 31 juli 2009

Op 8 augustus telde De Morgen 900 “varkensgrieppatiënten” in België.